Kompozycja utworu
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Od strony kompozycyjnej można wyróżnić w utworze kilka wyraźnie wyodrębnionych części.
Na część pierwszą składa się opis przeżyć wewnętrznych Dominika Cedzyny, ujęty w formę monologów wewnętrznych oraz przedstawienie sytuacji i poglądów Piotra, ujętych w formę listu.

Następnie czytelnik ma wrażenie przeniesienia akcji na inny plan, czy raczej, jak się później okazuje, oświetlenie jej z innej perspektywy. Przedstawione zostają losy i droga kariery Teodora Bijakowskiego. Początkowo nie widać wyrazistego związku z zaprezentowanymi na początku postaciami, stąd wrażenie rozbicia kompozycji. Jednak wyłaniają się one stopniowo przed oczami czytelnika tak, iż lepiej jest w stanie ocenić wzajemne uwikłanie bohaterów, poznać motywy ich postępowania, dostrzec złożoność sytuacji, w jakiej się znajdują. Zostają streszczone losy Bijakowskiego, jego dźwiganie się ze społecznych nizin (ukształtowane niemalże na wzór pozytywistycznego ideału), sytuacja Dominika Cedzyny, losy Polichnowicza. W tej części schodzą z pierwszego planu relacje Dominika i jego syna. Osoba Piotra jest obecna jedynie w życiu wewnętrznym Dominika, w jego myślach i sercu. Bohaterem dominującym w tej części jest Bijakowski. To on wydaje się decydować o losach i położenie ludzi, znajdujących się w polu jego oddziaływania.

Kolejna część rozpoczyna się od niespodziewanego przyjazdu Piotra. Zamykają się w niej takie doświadczenia jak: spotkanie z ojcem, plany dotyczące dalszego życia w Polsce, odkrycie sposobu zdobywania dodatkowych pieniędzy przez Dominika, spór bohaterów oraz wyjazd Dominika. Ważną rolę w tej części odgrywają sny - sen Dominika i sen Piotra, jak również symboliczny obraz zegara „szepczącego” o tęsknocie Dominika. W obu obrazach onirycznych dominuje niepokój i przeczucie katastrofy. Stanowią one kontrapunkt do rozwijającej się, zdawałoby się pozytywnie, akcji. Szczególnie przejmujące jest widzenie senne Dominika - przepełnione bezsilnością, bólem i zimnem.

Ostatnią część otwiera opis przyrody. Smutny, szary obraz kontrastuje z opisem przeżyć Dominika, którego przepełnia radość i nadzieja. Opis jest na tyle wyrazisty, że wprowadza
u czytelnika niepokój, czy dystans, wobec tak pozytywnie rozwijającej się akcji. Dopiero
jej rozwiązanie - kłótnia Dominika i Piotra, dwóch niezwykle różnych, a jednocześnie połączonych głęboką więzią bohaterów, wyjaśniają jego znaczenie. W smutnym zakończeniu utworu znajdujemy znaczenie dysonansowych fragmentów - marzeń sennych oraz opisu przyrody.

Oznacz znajomych, którym może się przydać




  Dowiedz się więcej
1  Los zdeklasowanego szlachcica Dominika Cedzyny (charakterystyka)
2  Problem gatunku
3  Awans społeczny Bijakowskiego (charakterystyka)



Komentarze
artykuł / utwór: Kompozycja utworu







    Tagi: